Theo quy định mới, việc mượn thẻ BHYT để khám bệnh hoặc cho người khác sử dụng thẻ của mình là hành vi gian lận quỹ BHYT, ảnh hưởng trực tiếp đến tính công bằng trong thụ hưởng chính sách an sinh xã hội. Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm, mức phạt tiền được áp dụng từ 1 triệu đồng đến dưới 20 triệu đồng.

Nghị định 90/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước siết chặt quản lý trong bối cảnh số người tham gia BHYT ngày càng tăng, quy mô quỹ BHYT ngày càng lớn. Hiện cả nước có khoảng 97,06 triệu người tham gia BHYT, tương đương 94,84% dân số, tăng 5,33% so với cùng kỳ năm trước. Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân, nhưng cũng đòi hỏi công tác quản lý chặt chẽ, minh bạch hơn.

Ngoài hành vi mượn thẻ BHYT, nghị định cũng quy định xử phạt nhiều vi phạm phổ biến khác như chậm đóng, trốn đóng BHYT chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; lập danh sách tham gia sai quy định; đưa người không thuộc diện tham gia vào danh sách hưởng BHYT; hoặc sử dụng quỹ BHYT sai mục đích.

Đối với cá nhân thuộc diện bắt buộc tham gia BHYT nhưng không tham gia, mức phạt từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng. Quy định này nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, đồng thời bảo đảm mọi người dân đều có lưới an sinh cơ bản khi ốm đau, bệnh tật.

Với người sử dụng lao động, trách nhiệm tham gia BHYT cho người lao động tiếp tục được siết chặt. Trường hợp không lập hoặc lập không đầy đủ danh sách người lao động tham gia BHYT trong thời hạn 60 ngày kể từ thời điểm phải thực hiện, nhưng chưa đến mức trốn đóng, có thể bị phạt từ 1 triệu đồng đến 70 triệu đồng, tùy theo số lượng lao động bị ảnh hưởng.

Các chuyên gia cho rằng việc tăng chế tài xử phạt không chỉ nhằm răn đe, mà còn bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tham gia BHYT. Khi tình trạng mượn thẻ, trục lợi quỹ BHYT được ngăn chặn, nguồn lực sẽ được sử dụng đúng đối tượng, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và bảo đảm tính bền vững của quỹ.

Cơ quan chức năng cũng khuyến cáo người dân khi đi khám chữa bệnh nên sử dụng căn cước công dân gắn chip, ứng dụng định danh điện tử hoặc hình thức tra cứu điện tử để xác thực thông tin thay cho việc phụ thuộc hoàn toàn vào thẻ giấy như trước đây. Điều này giúp giảm nguy cơ giả mạo, sử dụng sai đối tượng và tạo thuận lợi hơn trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Việc nghị định mới có hiệu lực từ giữa tháng 5 được kỳ vọng sẽ nâng cao kỷ cương trong thực thi chính sách BHYT, hạn chế gian lận và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của gần 100 triệu người dân đang tham gia hệ thống BHYT.